معماری سنتی

معماری سنتی وجه غالب معماری کشور ایران در دوره پهلوی است.

تفاوت معماری سنتی با سنت گرایی در این است که معماری سنتی در ادامه ی شیوه ها و روش های معماری گذشته طراحی و اجرا می شود. به عبارتی، اصول کلی شکل و طرح بنا و نحوه اجرای آن مربوط به دوره های پیشین است که نسل اندر نسل، این اصول منتقل شده است.

در معماری سنتی فنون، شیوه ها، تزئینات و فرم های ساختمانی همواره به تبعیت از راه و روش گذشتگان و در سیر تکاملی آن اجرا شده است. به عبارت دیگر منبع الهام در معماری سنتی، میراث گذشته است.

معماری سنت گرایی

در مقابل، معماری سنت گرایی دارای طرح و یا نماد های شاخص سنتی است ولی برای اجرای آن، کلا و یا بخشا از تکنولوژی و مصالح مدرن استفاده می شود. ساختمان های این سبک برای عملکرد های نوین و یا سنتی طراحی می گردد.

آنچه که به نام معماری سنتی دوره پهلوی خوانده می شود،ادامه همان شیوه اصفهانی در عصر قاجاریه است.

در دوره ی پهلوی ارتباط با جهان خارج، به ویژه با کشورهای غربی گسترده تر شد. به دنبال آن، مصالح و فناوری مدرن ساختمانی بیش از گذشته وارد ایران شد.

همچنین تعداد زیادی کارگاه و کارخانه برای تولید مصالح نوین ساختمانی در ایران احداث شد. در این دوره بیش از دوره های قبل طرح ها، شیوه ها و مصالح سنتی به حاشیه رانده شد و طرح های مدرن و تکنولوژی جدید جایگزین سنت گردید. ولی با وجود هر آن چه که گفته شد در معماری دوره اخیر سنت حذف نشده است .

در دوره جمهوری اسلامی معماری سنتی محدودتر از گذشته اجرا شد. تنها در شهرک ها و روستاها و بعضا در شهرهای تاریخی، به صورت موردی و انگشت شمار به شیوه ی اجرای بناهای سنتی ملاحظه می شود. حتی می توان گفت با توجه به استحکام و مقاومت ساختمان ها در مقابل نیرو های جانبی، اجرای ساختمان ها به شیوه سنتی در حال حاضر امری منسوخ شده است. همچنین دیوارهای ضخیم، دهانه های کوچک و طاق های سنتی امروزه کارایی خود را در رویایی با روش های جدید از دست داده اند.

اما با وجود دیدگاه  بالا ،معماری اسلامی و سنت های گذشته، از جمله مواردی است که همخوانی با انقلاب اسلامی و نظرات حاکمیت دارد. در بناهای مذهبی تاکید بر معماری سنتی و سنت گرایی بیش از دوره پهلوی بوده است.

این گرایش معتقد است سنت های پایدار سنت هایی هستند که با نظرات انسان درآمیخته اند فرهنگ و هنر مبتنی بر این سنت ها همیشه تازه و نو اند و خلاقیت را بیدار نگه می دارند.و این گونه می توانیم میراث فر هنگیمان را نجات دهیم.

نمونه های ایرانی

مسجد حضرت علی

مسجد حضرت علی

مسجد حسینیه

مسجد حسینیه

دبیرستان البرز

مدرسه البرز

دروازه قرآن

دروازه قرآن

مصلی امام خمینی

مصلی امام خمینی

زندان قصر

زندان قصر

ویژگیهای سبک سنتی و سنت گرایی

  • تیرها، ستون ها و نرده ها با استفاده از مصالح چوبی و یا فلزی
  • سازه ساختمان با استفاده از دیوار باربر و گاهی تیر و ستون
  • بام ساختمان عمدتا به صورت شیب دار باخرپای چوبی و یا فلزی و پوشش شیروانی
  • پلان غالبا به صورت برون گرا به تبعیت از ساختمان های نئوکلاسیک و مدرن در غرب
  • اجرای بدنه بنا، طاق ها، قوس ها و نماها با استفاده از آجر
  • استفاده از کاشی های لعاب دار فیروزه ای با نقوش اسلیمی و ختایی برای تزئینات ساختمان
  • بام ساختمان غالبا به صورت محدب،طاق و گنبد